Ανάγνωση του Χάρτη

Α) Χάρτης είναι μία επίπεδη εικόνα της επιφάνειας της γης σε σμίκρυνση, κάτοψη και λεπτομερή περιγραφή. Ανάγνωση ενός ορειβατικού χάρτη σημαίνει να βλέπουμε τον χάρτη και να μεταφέρουμε στο μυαλό μας την εικόνα του εδάφους. Κάθε χάρτης έχει τα σύμβολα του, τα οποία ερμηνεύονται σε ειδικό υπόμνημα. Τα σύμβολα αυτά πρέπει να τα γνωρίζουμε πολύ καλά, έτσι ώστε η ανάγνωση του χάρτη να γίνεται χωρίς καθυστέρηση.

Β) Κλίμακα

Η κλίμακα του χάρτη είναι η σχέση μεταξύ της απόστασης στο χάρτη και της απόστασης στο έδαφος (αναλογία σμικρύνσεως του χάρτη σε σχέση με τη φύση). Για παράδειγμα αναφέρουμε την πιο συνηθισμένη κλίμακα που έχουμε στους χάρτες που κυκλοφορούν στην Ελλάδα και είναι 1:50.000 που σημαίνει ότι 1 εκατοστό μήκους στο χάρτη αντιπροσωπεύει στο έδαφος 50.000 εκατοστά δηλαδή 500 μέτρα.

Χάρτες με μεγαλύτερη κλίμακα μας δίνουν σίγουρα μεγαλύτερη λεπτομέρεια της μορφολογίας του εδάφους. Έτσι λοιπόν χάρτες με κλίμακα 1:25.000 μας δίνουν διπλή λεπτομέρεια από την κλίμακα 1:50.000. Το βασικό πλεονέκτημα της κλίμακας 1:50.000 είναι ότι έχουμε κατ’ αρχάς μια πιο ευκρινή γενική άποψη του εδάφους και επίσης ότι οι ισοϋψείς καμπύλες καθορίζονται ευκρινέστερα. Η κλίμακα όμως 1:25.000 μας δίνει αρκετές λεπτομέρειες που σίγουρα δεν μπορούν να φανούν στην κλίμακα 1:50.000.

Γ) Ισοϋψείς Καμπύλες

Οι Ισοϋψείς Καμπύλες αποτελούν το βασικότερο σύμβολο σε έναν ορειβατικό χάρτη. Οι Ισοϋψείς Καμπύλες αφού μάθουμε να τις διαβάζουμε, μας δίνουν με ακρίβεια την μορφολογία του εδάφους. Οι Ισοϋψείς Καμπύλες είναι νοητές γραμμές, οι οποίες ενώνουν όλα τα σημεία που έχουν το ίδιο ύψος από την επιφάνεια της θάλασσας. Είναι συνήθως χρωματισμένες καφέ και η γραμμή κάθε 5ης καμπύλης είναι πιο έντονη και σε ορισμένα σημεία αναφέρεται το ύψος από την επιφάνεια της θάλασσας. Η κάθετη απόσταση μεταξύ ισοϋψών λέγεται ισοδιάσταση. Για παράδειγμα, η ισοδιάσταση στους χάρτες με κλίμακα 1:50.000 είναι 20 μέτρα. Το σχήμα της καμπύλης δείχνει ακριβώς το σχήμα της πλαγιάς του βουνού και η απόσταση μεταξύ των ισοϋψών δείχνει την κλίση της πλαγιάς. Όταν λοιπόν οι ισοϋψείς είναι πολύ πυκνές, τότε σίγουρα η κλίση είναι αρκετά μεγάλη και αντιστρόφως.

Δ) Κλίση πλαγιάς

Από την πυκνότητα των ισοϋψών μπορούμε να καταλάβουμε κατά πόσο μια πλαγιά είναι απότομη. Το πόσο όμως απότομη είναι, αποτελεί το βασικότερο στοιχείο για τον πεζοπόρο. Η κλίση της πλαγιάς μπορεί να μετρηθεί με δύο τρόπους:

  • Μετρώντας την γωνία της πλαγιάς με τον ορίζοντα με ειδικό όργανο (γωνιόμετρο)
  • Κάνοντας χρήση ενός μοιρογνωμίου κα νήματος στάθμης.

Λόγω της κλίσης του εδάφους, η πραγματική απόσταση που θα περπατήσουμε είναι μεγαλύτερη από αυτή που θα μετρήσουμε στο χάρτη μας. Ο παρακάτω πίνακας αποτελεί έναν κατά εκτίμηση οδηγό της σχέσης μεταξύ της γωνίας της πλαγιάς και της επιπλέον απόστασης. Όπως παρατηρούμε στον πίνακα, για πλαγιά γωνίας 30o η επιπλέον απόσταση από αυτή που μας δίνει ο χάρτης (οριζόντια απόσταση ) είναι 15% μεγαλύτερη. Για παράδειγμα αν η απόσταση που μετρήσουμε στον χάρτη (οριζόντια ) είναι 300 μέτρα, τότε η πραγματική απόσταση είναι 345 μέτρα.

ΠΙΝΑΚΑΣ ΓΙΑ ΚΛΙΜΑΚΑ 1: 50.000

Γωνία πλαγιάς

Επιπλέον απόσταση
που θα διανυθεί

10o

1,5%

20o

6%

30o

15%

40o

31%

45o

41%

50o

56%

60o

100%

Ένας άλλος τρόπος, αρκετά πρακτικός, για να υπολογίζουμε την πραγματική απόσταση που θα περπατήσουμε είναι ο εξής: Αφού μετρήσουμε πάνω στο χάρτη την προβολή της απόστασης που θα διανύσουμε (π.χ. 3,2 εκατ), υπολογίζουμε και την υψομετρική διαφορά (π.χ. 500 μέτρα). Ανάλογα με την κλίμακα μετατρέπουμε τα μέτρα σε εκατοστά (π.χ. για κλίμακα 1:50:000, τα 500 μέτρα είναι 1 εκατοστό). Στη συνέχεια σχεδιάζουμε ένα ορθογώνιο τρίγωνο και υπολογίζουμε την υποτείνουσα, η οποία είναι κατά προσέγγιση η πραγματική απόσταση που θα διανύσουμε.

ΑΒ = 1 cm (Υψομετρική Διαφορά = 500 μέτρα)

ΒΓ = 3,2 cm (Προβολή Απόστασης = 1600 μέτρα)

ΑΓ = 3,4 cm (Προσέγγιση Πραγματικής Απόστασης = 1700 μέτρα)

Α
Β Γ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *